Skip to content
Word lid

Steeds meer blijkt hoeveel verdriet er zit achter zelfdodingen waarvan de gruwelijkheid had kunnen worden voorkomen als de overheid de wens tot levensbeëindiging in eigen regie zou respecteren door adequate wet- en regelgeving. In dat geval kan het zelfgewilde einde juist een mooie herinnering zijn voor de nabestaanden, hoe treurig het afscheid ook is. 

Dhara de Nobel

Dhara met haar vader een uur voor zijn dood 

Het is 30 graden in september. Ik zit in de schaduw van de notenboom in de tuin en lees de laatste briefwisselingen met mijn vader ter voorbereiding op dit schrijven. Opeens zit ik te huilen.

Mijn vader, kunstenaar Cor de Nobel, zei al tien jaar dat het genoeg was. Hij was moe, zijn leven voltooid. Hij wilde niet meer, had pijn en daarmee bedoelde hij niet alleen zijn fysieke ongemakken. Na veertig jaar huwelijk wilde hij scheiden van zijn vrouw. Dapper voor iemand van in de tachtig, maar ook een toestand. Na die tien jaar persisteren in zijn doodswens kreeg hij op een gegeven moment groen licht. Ik was met hem mee naar een bezoek aan zijn geriater die tijdens het consult nog weer eens zei dat mijn vader depressief was en dat dat behandelbaar zou zijn. Mijn vader slikte echter die pillen niet, ook dat wilde hij niet meer. Het gesprek nam een wending toen ik vroeg waarom iemand van 82 die ongelukkig is, op het punt staat te scheiden, allerlei klachten heeft en het leven moe is, zo nodig opgevrolijkt moest worden. Ter eer en meerdere glorie van wie? “Laat hem gaan in de waardigheid die hij nu nog heeft.” De man keek me aan en luisterde.

Het euthanasietraject werd een tijdje daarna in werking gezet. Er volgde een gesprek met een SCEN-arts die mijn vader begreep en ik zag hoe hij langzamerhand begon te ontspannen. Hij nam de regie, plande zijn sterfdag en bepaalde hoe die eruit moest zien. Zocht een kist uit bij een stomverbaasde begrafenisonderneemster die vroeg wat zij daar deed toen mijn vader naar de keuken schuifelde om koffie voor haar te zetten. Het zoeken naar een plekje op de begraafplaats, op het vrije veldje aan het water, achter alle keurig in het gelid staande marmeren graven, liet hij aan ons over.

Op de dag zelf, nu 12 jaar geleden, lunchten we nog met allerlei dingen die hij lekker vond. Hij hield van eten, dus versterven door het laten staan van eten en drinken was niet aan hem besteed. De geriater had hem nog een advies gegeven: “Je bent een mooie man, je maakt mooi werk. Maak er een mooi einde van en ga niet uit als een nachtkaars.” En dat deed hij. Hij wilde op schapenvellen liggen, onder een zachte witte deken, bloot, omdat hij zo ook in het leven was gekomen. Hij had enveloppen met voor elk van de kinderen een mooie zin. Hij vroeg ons hem vast te houden en toen nam hij, zelfstandig, terwijl de huisarts en SCEN-arts verderop in de keuken zaten, zijn finale slokje. Het leek op whisky. Toen we hem neergelegd hadden, werd het even naar. Hij begon te kokhalzen en liep blauw aan, maar dat was gauw over en toen ontspande zijn oude lichaam. Hij was eindelijk waar hij zijn wilde.

Ik heb altijd een moeizame relatie met mijn vader gehad. Nadat mijn moeder overleed toen ik 15 was, hertrouwde hij met de vrouw die niet bepaald op ons, de kinderen, zat te wachten. Hij ging daarin mee en dat veroorzaakte steeds meer verwijdering tussen hem en ons. Zeven jaren zag ik hem zelfs helemaal niet, maar toen mijn zus ging trouwen zocht ik toenadering. In zijn laatste jaren werd het contact steeds hechter, zijn zaken uitgesproken en vergeven en hebben we het goed gehad. Zijn einde was een kroon daarop. Ik ben nog nooit zo dichtbij hem geweest als in het uur van zijn sterven. Het was verdrietig maar het was ook prachtig: open, vredig, rustig en samen.

Dat gun je iedereen die klaar is met zijn of haar leven: te mogen sterven eerder dan de hemel het begeert, maar op een moment dat je zelf nog volledig de regie kunt hebben en zonder je energie te hebben hoeven verspillen aan een gevecht voor een zelfgewild levenseinde.

Dus mijn tranen in de tuin zijn, naast natuurlijk ook het gemis, opnieuw van blijdschap en ontroering.

Bent u het eens of oneens met de inhoud van dit artikel?
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
Back To Top