skip to Main Content
Rebecca Gompers

Rebecca Gomperts (55) is een bekend activist voor vrouwenrechten. Ze was abortusarts in een kliniek in Nederland, scheepsarts bij Greenpeace, milieuactivist op de Rainbow Warrior II en oprichter van de stichting Women on Waves.

Het schip van deze stichting vaart sinds 1999 op internationale wateren om zo legaal abortus of abortuspillen te geven aan vrouwen uit landen waar dat verboden is. Tegenwoordig is er een aanvulling: Women on Web, een online hulpdienst waar vrouwen met artsen kunnen spreken en eventueel abortuspillen toegestuurd krijgen. Vorig jaar plaatste het Amerikaanse opinieblad Time Rebecca op de lijst van de 100 invloedrijkste mensen.

Wat kan de CLW leren van deze creatieve en succesvolle strijd voor het recht op abortus?

door Jacques Knops

Women on Waves is je levenswerk: wat motiveert je?

In Zuid-Amerika ontmoette ik indertijd veel vrouwen die lichamelijk en mentaal enorm leden als gevolg van ongewenste zwangerschap en gebrek aan toegang tot veilige, legale abortus. Hun verhalen waren allemaal schrijnend: sommigen waren verkracht, anderen hadden geen financiële middelen of waren verstoten door hun familie. Deze verhalen vormden de inspiratie voor Women on Waves. Nu helpen we vrouwen over de hele wereld om hun eigen levenskeuzes te maken. Daar draag ik nog steeds graag aan bij, samen met alle vrouwen die Women on Waves in de vaart houden en Women on Web in de lucht.

Met een abortuspil en met een laatstewilmiddel komt er een eind aan het leven. Zijn deze middelen daarom vergelijkbaar?

Niet op minstens één belangrijk punt: in de eerste 24 weken van een zwangerschap is het leven volgens de wet nog niet beschermwaardig en is abortus legaal, uiteraard met alle wettelijke voorwaarden van dien.

Overigens is het aantal mensen dat in Nederland een veilige en legale abortus nodig heeft veel groter dan de 30.000 geregistreerde gevallen per jaar. Dit heeft als gevolg dat vrouwen onnodig sterven aan de gevolgen van onveilige abortus, iets wat we juist willen voorkomen door de abortuspillen beschikbaar te maken.

Op dit moment – en hier lijkt de situatie op die van het laatstewilmiddel – mag een huisarts (nog) geen abortuspil voorschrijven voor zwangerschappen van meer dan zes en een halve week, terwijl dit middel veiliger is dan de pijnstillers die over de toonbank te koop zijn.

Een duidelijker overeenkomst tussen beide pillen ligt in het punt van autonomie over je eigen lichaam en je eigen dood. Een probleem dat sommigen daarbij steeds weer opwerpen is: kan iemand daarover zelf beslissen? En als je daaraan dan beperkingen wil stellen, wie bepaalt dat dan? In Nederland zijn er overigens flink wat situaties waarin je gedwongen wordt om een behandeling te accepteren. Er wordt zelfs gedwongen anticonceptie voorgeschreven. De betreffende arts bepaalt heel veel en alle zelfbeschikking kan zo worden afgepakt. Als je het recht op sterven in eigen hand wil nemen, moet je vooral uit handen van de psychiatrie blijven. Ik begrijp heel goed dat de Coöperatie een complex onderwerp te pakken heeft.

Hoe denk je eigenlijk over een vrij verkrijgbaar laatstewilmiddel?

Ik vind dat een goedwerkend middel beschikbaar moet zijn, maar wel onder de volgende voorwaarde: het moet effectief zijn met weinig nare bijwerkingen, maar niet onomkeerbaar. Als een persoon op het laatste moment toch spijt krijgt, moet zij/hij een tegenmiddel kunnen nemen dat het proces stopt. Die combinatie van middelen bestaat gewoon, denk aan opiaten. Apothekers zouden het laatstewilmiddel en het tegenmiddel in dezelfde medicijnstrip kunnen stoppen, met een duidelijke bijsluiter erbij.

De Coöperatie was van plan om leden in inkoopgroepen het laatstewilmiddel te laten aanschaffen. Het Openbaar Ministerie heeft ons vervolgens meermaals gewaarschuwd om binnen de wet te blijven, anders zou er sprake zijn van een ‘criminele organisatie’. Heeft Women on Waves op bepaalde plekken in de wereld ook zo’n imago?

Nee, want wij werken binnen de jurisdictie van landen waar abortus en abortuspillen niet verboden zijn en plegen dus geen strafbare feiten. We handelen naar de wet en daar kan de Coöperatie iets van leren. In landen waar hulp bij zelfdoding is toegestaan zou je wellicht internationale samenwerkingsverbanden kunnen opzetten. Het laatstewilmiddel kan dan door bijvoorbeeld een Zwitser worden opgestuurd naar iemand in Nederland. Volgens de Zwitserse wet zou deze Zwitser dan in Zwitserland niets strafbaars doen. Je zou artsen en apothekers in Zwitserland via internet kunnen inschakelen en daarmee de strafwet in Nederland omzeilen. Op die manier werkt Women on Web ook als er abortuspillen worden verstuurd. Net zoals internationale bedrijven die geen belasting willen betalen, maken wij voor onze doelen gebruik van de verschillende wetgeving in andere landen. Zo staat Women on Web geregistreerd in Canada want daar is geen abortuswetgeving.

Nu we toch aan het brainstormen zijn: zou het dan een idee zijn dat de Coöperatie Laatste Wil een CLW-schip in de vaart gaat brengen? Om zo een ‘dood op de boot’ te kunnen bewerkstelligen?

Misschien kan dat op dezelfde manier: een advocaat zou moeten uitzoeken of het mogelijk is dat je een schip bijvoorbeeld in Zwitserland registreert om twaalf mijl uit de kust in internationale wateren het laatstewilmiddel te verstrekken. De Zwitserse wetgeving is van toepassing op een schip buiten de nationale wateren, dus je doet niks illegaals. Mensen gaan aan boord, krijgen het laatstewilmiddel en gaan weer naar huis. Met een artsenrecept mogen ze dat middel ook legaal in bezit hebben. Of ze overlijden aan boord, maar dan heb je wellicht problemen met het omgaan met een stoffelijk overschot.

Wat zou je de Coöperatie nog willen meegeven?

Vanwege de vorig jaar ingevoerde Wet zorg en dwang kan onvrijwillige zorg en vrijheidsbeperking opgelegd worden aan mensen die een gevaar zijn voor zichzelf of anderen maar ook in andere gevallen, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van verwaarlozing of maatschappelijke teloorgang. Voor mensen die een doodswens hebben uitgesproken, kan een arts of andere hulpverlener verplichte opname en behandeling aanvragen. Deze wet leidt tot defensieve geneeskunde: artsen zijn bezig met het omzeilen van gedoe voor henzelf in plaats van de wensen van de patiënt. Wetenschappelijk onderzoek heeft laten zien dat het afpakken van zelfbeschikking en verplichte opname juist een toename van zelfdodingen veroorzaakt. Die wet is voor het doel van de Coöperatie een groot probleem. Jullie zouden je daartegen moeten verzetten.

 

 

Back To Top