skip to Main Content

Meneer Jansen krijgt veel bijval

De afgelopen weken konden Nederlanders meedoen met een dialoog over sterven. Met deze anonieme online dialoog, in twee rondes, wilde de Coöperatie Laatste Wil zoveel mogelijk mensen bereiken die zich nog niet bewust zijn van de mogelijkheid van de eigen regie bij het sterven.
Ruim 1300 mensen deden mee. Zij waren bereid anoniem heel persoonlijke zaken te delen, wat een waardevolle uitwisseling opleverde, ondanks de beperkingen die een dergelijke online dialoog met zich meebrengt.
Bijna 44% van de deelnemers is 55 tot 70 jaar, bijna 40% is 70 jaar of ouder; de overige 16% is jonger dan 55 jaar.

Een groot deel van de deelnemers wil verder met elkaar in gesprek over vragen rondom eigen regie. Hiermee breidt het draagvlak voor zelfbewustzijn over keuzes bij het levenseinde zich gestaag uit.
Onderaan deze samenvatting leest u meer over het vervolg dat de Coöperatie aan de online dialoog geeft.

De resultaten

85% van de deelnemers heeft sterven van nabij meegemaakt, sommigen zelfs veelvuldig of heel recent, vaak in de familie- of vriendenkring maar bij sommige deelnemers ook beroepsmatig.
Iemand schrijft “het hoort bij het leven, maar soms overvalt het je…”. Aangrijpende, zeer persoonlijke gebeurtenissen zijn hier gedeeld.

Dan volgde de casus van Meneer Jansen. Weet u nog? Meneer Jansen heeft besloten zijn leven over twee maanden in eigen regie te beëindigen. Op zijn 71ste verjaardag roept hij zijn familie bijeen en deelt zijn besluit met hen. Op die manier heeft zijn familie twee maanden de gelegenheid om aan dit idee te wennen en samen met hem naar het einde toe te groeien.
Ruim drie kwart van de deelnemers aan de dialoog vond het besluit van meneer Jansen ‘te begrijpen’ of ‘zeer te begrijpen’, slecht 7% keurde het af.
De bijschriften verschillen. Een aantal deelnemers vond de informatie te summier over wat meneer Jansen beweegt om het zo te willen; zo konden zij er niet over oordelen. Anderen schreven dat het niet aangaat om te oordelen over de wens van Jansen, omdat het immers zíjn leven is, zijn afweging. Iemand schrijft “niemand kan voor een ander bepalen wanneer het tijd is om te gaan”.
De bijdrage die in de 2e ronde het hoogst gewaardeerd werd, is “Een goede / mooie zaak om op een rustige wijze de familie zijn besluit toe te lichten. Zaken waarover onduidelijkheid / onenigheid bestaat kunnen alsnog worden opgelost. Eenieder krijgt persoonlijke aandacht.”

Op de uitspraak “Ik vind het ‘t heel waardevol als ik geheel zelf kan beslissen over mijn levenseinde, daar zelf de regie over heb” reageert 84% van de deelnemers met ‘eens’ of ‘zeer eens’.
In ronde 2 is deze bijdrage het hoogst gewaardeerd “Ik heb een heel groot deel van mijn leven mijn eigen beslissingen genomen. Dat wil ik ook graag doen bij het besluit om al of niet verder te leven”. En bijvoorbeeld ook “Niemand zal zonder daar over nagedacht te hebben, beslissen over zijn einde van zijn bestaan. Mocht er een moment komen, waar geen vooruitzicht meer aanwezig is, dan zou het fijn zijn als je zelf de regie mag hebben.” Gelukkig mag dat al, levensbeëindiging in eigen regie is niet strafbaar; hulp bij zelfdoding wel.

8% spreekt zich uit tegen genoemde uitspraak. Een deel van deze deelnemers beroept zich op het religieuze verbod op het beëindigen van het leven. Opvallend daarbij is dat zij in hun reacties vaak spreken over ‘euthanasie’. Terwijl bij euthanasie juist de beslissing in handen van een arts gelegd wordt en het in de dialoog uitdrukkelijk ging om een eigen besluit en eigen regie.

Bij de vraag wat u bezighoudt rond het thema ‘zelf beslissen over mijn levenseinde’ zijn opnieuw heel persoonlijke zaken gedeeld.
De als top-10 gewaardeerde bijdragen zijn

  1. Hoe kan je het menswaardig doen en in harmonie met je naasten?
  2. Hoe oud wil ik worden? Met welke lichamelijk en geestelijke gebreken wil ik blijven leven?
  3. Als ik ongeneeslijk ziek zou zijn, zou ik zelf over mijn einde willen beslissen. Ik zou dit in overleg met mijn naasten doen en ze aan het idee laten wennen (als daar tijd voor is).
  4. Zelf beslissen kan als je ook het middel daartoe hebt. Mijn zorg is nog steeds dat je dat niet kan krijgen.
  5. Krijg ik de gelegenheid om echt zelf te beslissen?
  6. Als er geen uit zicht is op verbetering en het een lijdensweg zou worden moet je medewerking kunnen krijgen van een arts.
  7. Dat ieder mens en ikzelf dus ook het respect [..krijgt..] dat je er over kan beslissen als je dat wilt.
  8. Pijn, lijden, kasplant. Als gezin gezamenlijk tot een besluit komen.
  9. Als ik moet leven als een plantje dan mogen ze mij een spuitje geven.
  10. Als de tijd daar is, hoop ik dat ik de regie houd.

Er volgen veel bijdragen min of meer gelijk aan deze eerste 10. Uit een aantal bijdragen (zie ook 6 en 9 hierboven) is af te leiden dat er nog onduidelijkheid bestaat over ‘eigen regie’. Daar wordt bijvoorbeeld gesproken over ‘de medewerking van een arts’ of ‘een spuitje geven’. Een arts kan alleen meewerken als er sprake is van euthanasie. Bij euthanasie wordt door een derde beoordeeld ‘of iemand dood mag’. Dat is een andere situatie dan een levenseinde in eigen regie.

Een gedeelte van de deelnemers heeft (nog) geen vragen over het eigen levenseinde. Een klein aantal mensen wil een deskundige raadplegen. Of men schrijft ‘het is niet aan mij’. Bijvoorbeeld “God beslist, wij niet.” of “God zal mij wel roepen.”

Samenvattend:

Het taboe om te praten over sterven in eigen regie lijkt dus niet groot. De meesten vinden het zelfs begrijpelijk als iemand daarvoor kiest, zeker in de geschetste situatie van de casus, waarbij de familie betrokken wordt. Onder de kleine groep tegenstanders lijkt er vooral een barrière door religieuze opvattingen te bestaan, naast onbegrip over euthanasie en eigen regie.
Meneer Jansen krijgt in ieder geval veel bijval.

Het vervolg

Heel veel mensen hebben aangegeven graag verder met elkaar in gesprek te willen. Sommigen geven aan dat ze dit graag via een online gesprek willen, anderen kiezen voor een volgende online dialoog. De Coöperatie gaat beide opties faciliteren.

  1. In april gaan we met kleine groepjes een aantal online gesprekken houden, specifiek voor deelnemers aan de dialoog over sterven. Als dat succesvol blijkt, zetten we dit daarna voort. 
We nodigen groepjes uit op basis van postcode, zodat u elkaar na corona desgewenst voor een vervolggesprek kunt ontmoeten.
  2. Voor de zomer start een volgende online dialoog. Deze zal soortgelijk zijn als waar u nu aan deelgenomen hebt, maar met andere vragen.

Voor beide mogelijkheden kunt u zich per mail aanmelden bij post@laatstewil.nu. (Aangezien de dialoog écht anoniem is, beschikken wij alleen over de emailadressen van diegenen die dit nogmaals hebben ingegeven bij vraag 6, de vraag of u mee wilde doen aan vervolggesprekken.)
Vermeld daarbij uw naam en uw keuze:

  • ‘gesprek’: vermeld dan ook de vier cijfers van uw postcode;
  • ‘nog een dialoog’.
Back To Top